صنعت ابزار؛ الفبای صنعت جهان
تأکید بر نقش تشکلهای صنفی در تصمیمسازیهای دولتی
در گفتوگویی با مهدی باقرپور، رئیس اتحادیه صنف ابزارفروشان تهران و رئیس کمیسیون فرهنگی–اجتماعی اتاق اصناف تهران، جایگاه صنعت ابزار در اقتصاد ایران، چالشهای تأمین مالی، محدودیتهای ثبت سفارش و ضرورت مشارکت تشکلهای صنفی در فرآیند تصمیمسازی دولت مورد بررسی قرار گرفت.
ابزار؛ از تاریخ تا صنعت مدرن
به گفته باقرپور، ابزار از نخستین نشانههای تمدن بشری است و از دو میلیون سال پیش تاکنون مسیر تکامل را طی کرده است. در دوره صنعتی شدن طی ۱۵۰ سال اخیر، ابزارآلات تخصصی شکل گرفتند و امروز هر صنعت، ابزار تخصصی خود را دارد.
وی تأکید میکند:
«ابزار، الفبای تولید است؛ هر صنعتی برای رشد و ارتقای کیفیت، نیازمند ابزار تخصصی متناسب با حوزه فعالیت خود است.»
امروزه صنعت ابزار در ۱۴ شاخه تخصصی از جمله اندازهگیری دقیق، سایش و برش، ابزار برقی، پنوماتیک، هیدرولیک، جوش و برش، ابزار حملونقل کارگاهی و سایر حوزههای مرتبط تعریف میشود.
وضعیت رقابت تولید داخلی و واردات
باقرپور معتقد است نگاه تکبعدی به تولید یا تجارت، به صنعت آسیب میزند. برخی ابزارها به دلیل صرفه اقتصادی پایین، امکان تولید داخلی گسترده ندارند؛ اما در حوزه ابزارهای عمومی و دارای مزیت نسبی، توسعه تولید داخلی ضروری است.
وی تأکید میکند انتخاب ابزار ایرانی یا خارجی باید بر اساس نیاز تخصصی مصرفکننده و مشورت کارشناسان این حوزه انجام شود. به گفته او، در برخی شاخهها وابستگی کاهش یافته و برندهای داخلی رشد قابل توجهی داشتهاند.
صنعت ابزار؛ حلقه ارزش افزوده
رئیس اتحادیه ابزارفروشان تهران با انتقاد از نگاه خامفروشی در اقتصاد، صنعت ابزار را حلقه میانی زنجیره ارزش میداند؛ حلقهای که بین مواد اولیه و محصول نهایی قرار دارد و بدون آن فرآیند تولید کامل نمیشود.
او به محدودیتهای ثبت سفارش و سیاستهای وزارت صمت اشاره کرده و این محدودیتها را نشانهای از کمتوجهی به جایگاه راهبردی صنعت ابزار میداند؛ در حالی که این صنعت میتواند نقش مهمی در افزایش ارزش افزوده ملی ایفا کند.
آموزش و توسعه نیروی انسانی
صنعت ابزار صنعتی تخصصی است و به نیروی انسانی ماهر نیاز دارد. باقرپور تصریح میکند بخش عمده آموزش و توسعه دانش در این صنعت با هزینه شخصی فعالان انجام شده است.
وی خواستار حمایت دولت در حوزه تحقیق و توسعه، آموزش فنی و همکاری دانشگاهها شد تا هزینههای تولید کاهش یافته و بهرهوری افزایش یابد.
چالشهای تأمین مالی
به گفته رئیس اتحادیه ابزارفروشان تهران، صنعت ابزار میان مواد اولیه و محصول نهایی قرار دارد؛ بنابراین رکود تولید مستقیماً بر فروش ابزار اثر میگذارد.
او تأکید دارد بانکها باید با هدایت سیاستگذار، تأمین مالی تولید ابزار را تسهیل کنند؛ زیرا نرخهای بهره بالا انگیزه سرمایهگذاری را کاهش میدهد.
انتظار از دولت چهاردهم
باقرپور ضمن تأکید بر تعامل سازنده صنف ابزار با دولت، خواستار توجه بیشتر در زمان تدوین سیاستها شد و اظهار داشت:
«دولت در زمان اخذ تصمیمات مختلف، حضور تشکلهای صنفی و اتحادیهها را مغتنم بشمارد؛ زیرا ابزار به دلیل گستره استفاده در تمامی صنایع، از اهمیت راهبردی برخوردار است.»
وی همچنین به برگزاری نمایشگاه تخصصی ابزار در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ اشاره کرد که با هدف تثبیت جایگاه مستقل صنعت ابزار در کنار سایر صنایع برگزار شد و آن را گامی در جهت تقویت هویت این صنعت دانست.
جمعبندی
صنعت ابزار، زیرساخت تولید در کشور است؛ صنعتی که از آموزش و تحقیق تا تأمین مالی و سیاستگذاری نیازمند نگاه جامع و مشارکتمحور است. تقویت این صنعت میتواند به رشد ارزش افزوده، ارتقای کیفیت تولید و افزایش رقابتپذیری اقتصاد ملی منجر شود.